حيات علمى ، كاملا ناشى از خواست قلبى بوده است . حكمرانان اين سلسله‌ها ، گروه بزرگى از شاعران را « 78 » - كه قافله‌سالار آنها رودكى ( متوفى 328 ه / 940 م ) بود « 79 » - همواره به آفرينش اشعار تشويق مىكردند . در اينجا مسئله همواره به سخاوت زياد شاهزادگان مشرق‌زمين « 80 » بازمىگردد كه چون دستور كار روزانه مراعات مىشد ، « 81 » همان‌طور كه از آنان انتظار مىرفت « 82 » . البته مىتوانست گاه - مانند محمود غزنوى - به شكستن پيمان نيز منتهى شود ، بخصوص هنگامى كه پرداخت مبلغ مورد تعهد از نظر اقتصادى دشوار بود ( چنان‌كه در مورد فردوسى چنين بود ) . « 83 » اما ، هم سلطان محمود و هم پسرش مسعود « 84 » همواره نسبت به شعرا

--> ( 78 ) . براى جزئيات به : Browne I 355 - 358 , 445 - 480 رجوع كنيد . ( 79 ) . علاوه بر Browne I 455 - 488 رجوع كنيد به : Henri Masse : in der EI , III 126 f , ، و نيز سعيد نفيسى : احوال و اشعار رودكى سمرقندى ، ( تهران 1310 هجرى شمسى / 3 - 1932 م ) ( با توجه به زمينه‌هاى تاريخى ) . ( 80 ) . برخى پيروزى محمود بر الغ‌خان در نزديكى بلخ را جشن گرفتند 396 ه / 7 - 1006 م ( ابن اثير ، ج 9 ، ص 66 ) و يا در جشنهاى دربارى حضور يافتند تا اشعارى را تقديم كنند ، رجوع كنيد به : ديوان حكيم فرخى سيستانى ، به كوشش على آبان ( تهران 1311 هجرى شمسى / 4 - 1933 م ) ، ص 390 و بعد . - براى كليات رجوع كنيد به عوفى : جوامع الحكايات ، ص 187 و بعد ، شماره 1125 - 1107 ) . ( 81 ) . كتاب الاغانى / بولاق ، ج 15 ، ص 19 ؛ ج 19 ، ص 147 ؛ ابن اثير : الكامل ، ج 7 ، ص 136 ( حسن بن زيد طبرستانى متوفى 271 ه / 884 م ) . - تاريخ سيستان ، ص 102 ، 146 ( سيستان در حدود سال 62 ه / 682 و يا 151 ه / 767 م و بعد ) ، 324 ( رودكى 320 ه / 932 م ) ؛ عوفى : جوامع الحكايات ، ص 200 شمارهء 1346 ( حدود 215 ه / 830 م : عبد الله بن طاهر . محمد بن ابراهيم : تاريخ آل سلجوق ، ص 20 - 18 ( كرمان در حدود سال 479 ه / 1086 م ) . ( 82 ) . رجوع كنيد به زيرنويس شمارهء 110 ، Grunebaum 214 - به‌عنوان پاداش يك شاعر ، ابو عباس سفاح اهواز را به دوستش به تيول داد ؛ كتاب الاغانى / قاهره ، ج 7 ، ص 240 . ( 83 ) . دولتشاه : تذكرة الشعراء ، ص 53 . ( 84 ) . ابن اثير : الكامل ، ج 9 ، ص 168 .